Czym jest PPK?

kobieta i mężczyzna w biurze

Czym jest PPK?

Pracownicze Plany Kapitałowe to powszechny system długoterminowego oszczędzania. Do programu może przystąpić każda osoba zatrudniona, która podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.

Oszczędności tworzone są wspólnie przez pracowników, pracodawców oraz państwo. Celem programu jest zachęcenie Polaków do systematycznego gromadzenia oszczędności przez uczestnika PPK z przeznaczeniem na wypłatę po osiągnięciu przez  niego 60. roku życia oraz na inne cele określone w ustawie.

Ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych została podpisana przez Prezydenta 19 listopada 2018 roku. Zasadniczo ustawa weszła w życie z dniem 1 stycznia 2019 roku, jednak przedsiębiorcy, w zależności od wielkości zatrudnienia, będą  stopniowo dołączać do programu. Ustawa obejmie wszystkich pracujących  dopiero z dniem 1 stycznia 2021 roku.

PPK, czyli jak działają Pracownicze Plany Kapitałowe ?

Z uwagi na duże dysproporcje pomiędzy prognozowanym dochodem osiąganym przez każdego obywatela, a późniejszą wysokością świadczenia emerytalnego, które z czasem będą się coraz mocniej pogłębiać, Rząd zdecydował się na wprowadzenie instrumentów, które mają zachęcić każdego z nas do rozpoczęcia samodzielnego oszczędzania na przyszłość.

Pracodawca, w porozumieniu z zakładową organizacją związkową działająca u niego lub z reprezentacją osób zatrudnionych, wybierze instytucję finansową, w której utworzy prywatne rachunki PPK dla pracowników. Rachunki będą zasilane comiesięcznymi wpłatami pracownika i pracodawcy oraz wpłatą powitalną i dopłatami rocznymi od państwa.

Wpłaty pracownika oraz pracodawcy będą naliczane procentowo od wysokości wynagrodzenia brutto. Państwo z kolei będzie przekazywać ustalone kwoty – niezależne od dochodów pracownika. Gromadzone na rachunkach środki będą inwestowane w fundusze z uwzględnieniem wieku danego uczestnika PPK – tzw. fundusze zdefiniowanej daty.

Zgodnie z ustawą Pracownicze Plany Kapitałowe są tworzone w celu systematycznego oszczędzania przez uczestników, które to oszczędności zostaną przeznaczone na wypłatę po osiągnięci 60. roku życia. Co ważne, środki zgromadzone w związku z uczestnictwem w Pracowniczych Planach Kapitałowych są prywatną własnością każdego uczestnika. Należy ponadto zauważyć, że Pracownicze Plany Kapitałowe zakładają jednolity wiek emerytalny dla kobiet i mężczyzn.

Głównym założeniem ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych jest ich dostępność i powszechność, realizowana poprzez nałożenie obowiązku na podmiot zatrudniający zawarcia umowy o zarządzaniu Pracowniczymi Planami Kapitałowymi z jedną z instytucji finansowych wymienionych w ustawie. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że podmiotem zatrudniającym, na którym ciąży ten obowiązek, jest pracodawca w rozumieniu kodeksu pracy, nakładca, rolnicza spółdzielnia produkcyjna, zleceniodawca oraz podmiot, w którym działa rada nadzorcza.

Natomiast ustawa przewiduje, że z samodzielnego oszczędzania na przyszłość w ramach Pracowniczych Planów Kapitałowych będą mogli skorzystać pracownicy w rozumieniu kodeksu pracy, osoby fizyczne, które ukończyły 18. rok życia i wykonują pracę nakładczą, członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych, osoby fizyczne, które ukończyły 18. rok życia i wykonują pracę na podstawie umowy zlecenie, umowy agencyjnej lub innej umowy zobowiązującej do świadczenia usług oraz osoby będące członkami rad nadzorczych i pobierające z tego tytułu wynagrodzenia. Osoby, które ukończyły 55 rok życia będą mogły również oszczędzać w ramach PPK na swój wniosek.

Jak widać, krąg osób objętych założeniami Pracowniczych Planów Kapitałowych jest dość szeroki. Należy również pamiętać, że ustawa o Pracowniczych Planach Kapitałowych ma być wprowadzana stopniowo. Od 1 stycznia 2019 roku obejmie ona te podmioty, które zatrudniają co najmniej 250 osób, zaliczają się do osób zatrudnianych w rozumieniu ustawy.

Wprowadzenie przez Rząd możliwości samodzielnego oszczędzania na przyszłość, które pomoże zwiększyć wysokość świadczeń finansowych na czas po zakończeniu aktywności zawodowej jest dobrowolne. To znaczy, że osoba zatrudniona będzie mogła zrezygnować z uczestnictwa w Pracowniczych Planach Kapitałowych

Oszczędzanie na emeryturę – jak wygląda mechanizm Pracowniczych Planów Kapitałowych?

Głównym założeniem projektu wprowadzającego w życie Pracownicze Plany Kapitałowe jest finansowanie wpłat dokonywanych do PKK zarówno przez podmiot zatrudniający, jak i osobę zatrudnianą. Wpłatę podstawową dokonuje podmiot zatrudniający. Wynosi ona 1,5 % tego wynagrodzenia, które stanowi podstawę obliczania wymiaru składek odprowadzanych na ubezpieczenie emerytalne osoby zatrudnianej.

Ponadto podmiot zatrudniający będzie mógł zadeklarować wpłatę składki dodatkowej w wysokości do 2,5 % wynagrodzenia. Należy jednak zaznaczyć, że wpłacanie składki dodatkowej będzie mogło zostać w każdej chwili wycofane na mocy zmiany umowy o zarządzaniu Pracowniczymi Planami Kapitałowymi, zawieranej z instytucją finansową.

Łącznie więc podmiot zatrudniający będzie mógł dokonywać wpłaty na PKK w wysokości do 4% wynagrodzenia będącego podstawą do obliczania wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Trzeba też pamiętać, że składki wpłacane przez podmiot zatrudniający nie są potrącane z naszego wynagrodzenia, czyli jego wysokość w tym przypadku się nie zmniejszy.

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku wpłacania składek przez uczestników PPK, co jest jednym z głównych założeń ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych. Uczestnicy mogą wpłacać składki podstawowe w wysokości 2 %, a także składki dodatkowe w wysokości do 2 %. Będą one odkładane z wynagrodzenia. Oczywiście wysokość zadeklarowanych wpłat może ulec zmianie w każdym momencie.

Ponadto państwo zapewnia tzw. wpłatę powitalną w wysokości 250 zł oraz dopłaty coroczne w wysokości 240 zł. Środki zgromadzone w Pracowniczych Planach Kapitałowych podlegają dziedziczeniu. Nadzór nad PPK sprawuje Komisja Nadzoru Finansowego.

Korzyści płynące z wprowadzenia PPK

Uczestnictwo w Pracowniczych Planach Kapitałowych stwarza Polakom przede wszystkim możliwość gromadzenia środków, które zostaną wypłacone po ukończeniu 60. roku życia, co zwiększy otrzymywane wówczas świadczenie emerytalne. Jednorazowo uczestnik otrzyma 25 % środków zgromadzonych w PPK, a pozostałe 75 % zostanie wypłacone w ratach rozłożonych co najmniej na 120 miesięcy. Jednorazowa wypłata będzie dokonywana na wniosek oszczędzającego. Uczestnik PPK będzie mógł z niej zrezygnować i wówczas całość środków zgromadzonych zostanie wypłacona w ratach.

Warto pamiętać, że uczestnictwo w PPK stwarza możliwość samodzielnego rozporządzania zgromadzonymi środkami na pokrycie wkładu własnego w związku z kredytem udzielonym na sfinansowanie budowy domu lub zakupu mieszkania. Środki te będzie można otrzymać także przed ukończeniem 60. roku życia w przypadku poważnej choroby uczestnika lub najbliższej rodziny.

Ponadto PPK umożliwia tzw. podwójne oszczędzanie. To znaczy, że w PPK zostaną zgromadzone środki wpłacane przez uczestników oraz przez podmiot zatrudniający, a dodatkowo co roku państwo dołoży wpłatę roczną. Należy mieć na uwadze również to, że struktura PPK nie jest połączona z obecnym systemem emerytalnym, ma jednak za zadanie zwiększyć wysokość świadczeń otrzymywanych po osiągnięciu wieku emerytalnego.

Rozwiązanie Pracowniczych Planów Kapitałowych od lat z powodzeniem funkcjonuje w innych państwach. Przykładem może być chociażby Wielka Brytania, gdzie obowiązek samodzielnego oszczędzania mają osoby w wieku od 22 do 65 lat. Ponad 80 proc. pracujących Brytyjczyków zdecydowało się wziąć w nim udział.

W Holandii z kolei tzw. quasi – obowiązkowe programy emerytalne wyglądają w ten sposób, że oszczędności w nich zgromadzone są finansowane w wysokości 1/3 przez pracowników, a w 2/3 przez pracodawców. Wśród innych państw, które podobnie zachęcają swoich obywateli do oszczędzania na przyszłą emeryturę można wymienić chociażby Niemcy, Danię czy Nową Zelandię.

Kraje te są liderami w dziedzinie zabezpieczenia pracowników po zakończeniu aktywności zawodowej. Nie chodzi tu jedynie o typowe świadczenia emerytalne, ale o długoterminowe programy oszczędnościowe. W przypadku PPK mamy szansę dołączenia do grona najlepszych, choć mamy jeszcze długą drogę do pokonania.

Najlepiej ilustrują to liczby: oszczędności emerytalne w Polsce stanowią 8-9 proc. PKB, a w Holandii i Danii – blisko 200 proc. PKB. Mamy zatem do czego dążyć, a jednocześnie stawiamy na sprawdzone rozwiązania, które są standardem rynku pracy w krajach wysoko rozwiniętych.